Konwerter, brand owner, producent – kto certyfikuje recyklat, a kto podpisuje deklarację zgodności PPWR?

W realiach współczesnego rynku opakowań jeden zakład bardzo często funkcjonuje jednocześnie jako konwerter, producent kontraktowy, a czasem również brand owner lub trader. Ta elastyczność biznesowa oznacza jednak równoległe funkcjonowanie w kilku różnych reżimach regulacyjnych i certyfikacyjnych. Zarówno PPWR, jak i schematy certyfikacji (np. RecyClass) wymagają dziś precyzyjnego określenia, kto odpowiada za bilans masy, identyfikowalność recyklatu i kto podpisuje deklarację zgodności PPWR w konkretnym modelu współpracy. Nawet niewielka zmiana w strukturze zlecenia lub własności marki może całkowicie zmienić zakres odpowiedzialności poszczególnych podmiotów w łańcuchu dostaw.

Dlatego przygotowaliśmy poniższy praktyczny przewodnik po podwójnej roli w łańcuchu wartości tworzyw sztucznych.

Problem: jeden zakład, dwie role, dwa reżimy prawne

Polski konwerter tworzyw sztucznych prowadzi typową, codzienną działalność. Rano uruchamia linię produkcyjną pod zlecenie dużego brand ownera z branży FMCG, a po południu przestawia się na produkcję opakowań sprzedawanych pod własną marką. Ten sam regranulat, ta sama linia, ten sam dzień.

A jednak z punktu widzenia regulacji i certyfikacji to dwie zupełnie różne sytuacje. Dlatego błędne ich potraktowanie może oznaczać, że ani certyfikat identyfikowalności recyklatu, ani deklaracja zgodności PPWR nie zostaną wydane poprawnie. Albo nie zostaną wydane wcale.

Perspektywa RecyClass: kto jest wnioskodawcą certyfikacji?

Na przykładzie RecyClass Recycled Plastics Traceability

Schemat audytowy RecyClass Recycled Plastics Traceability (oparty na EN 15343:2007 i modelu controlled blending wg ISO 22095:2020) rozróżnia trzy główne modele certyfikacji:

Model 1: Konwerter = producent (produkcja pod własną marką)

Konwerter fizycznie kontroluje surowiec, proces mieszania (blending) i produkt końcowy. Sam wprowadza produkt na rynek pod własną marką lub bez marki (B2B). W tym przypadku konwerter składa wniosek o certyfikację, przechodzi audyt i otrzymuje certyfikat RecyClass Traceability. Bilans masy, dane wejściowe i wyjściowe dotyczą jego własnej produkcji.

Model 2: Brand Owner Certification (produkcja kontraktowa)

Brand owner zleca produkcję konwerterowi i wprowadza produkt na rynek pod swoją marką, ale fizycznie nie kontroluje procesu produkcji. W tym modelu:

• Wnioskodawcą certyfikacji jest konwerter – to on przechodzi audyt i uzyskuje certyfikat w zakresie Brand Owner Certification.
• Audyt odbywa się u konwertera – bo tam fizycznie następuje mieszanie recyklatu z materiałem pierwotnym (controlled blending).
• Brand owner (firma FMCG) podpisuje Licence Agreement z konwerterem – i na tej podstawie powołuje się na certyfikat, umieszczając znaki certyfikacyjne RecyClass na produktach trafiających na rynek pod swoją marką.

Model 3: Handlowiec / Trader (obrót materiałem między oddziałami lub podmiotami)

W łańcuchu dostaw recyklatu może pojawić się również rola handlowca (tradera). Dotyczy to sytuacji, w której materiał (np. recyklat lub regranulat) pozyskiwany przez jeden oddział firmy trafia do innego oddziału tej samej organizacji lub do innego podmiotu w grupie kapitałowej. Handlowiec nie przetwarza fizycznie materiału, ale pośredniczy w jego obrocie. Kupuje od certyfikowanego dostawcy recyklatu i odsprzedaje konwerterowi lub innemu podmiotowi w łańcuchu. W takim modelu handlowiec musi zapewnić pełną identyfikowalność i ciągłość dokumentacji. Certyfikaty dostawcy recyklatu, faktury, dokumenty dostawy i bilans masy muszą być spójne na każdym etapie, aby konwerter (lub brand owner) mógł uwzględnić ten materiał w swoim bilansie identyfikowalności.

Handlowiec jako trader i brand owner jednocześnie

Szczególna sytuacja występuje, gdy handlowiec stoi pomiędzy konwerterem a firmą FMCG. W takim łańcuchu konwerter fizycznie produkuje opakowania, ale nie ma bezpośredniej relacji z firmą FMCG. Pomiędzy nimi działa handlowiec, który zleca konwerterowi produkcję i następnie dostarcza gotowe produkty firmie FMCG. W tym modelu handlowiec łączy dwie role:

• Trader – pośredniczy w łańcuchu dostaw materiału i gotowych produktów, zapewniając ciągłość dokumentacji.
• Brand owner wnioskujący o certyfikat – to handlowiec uzyskuje certyfikat w zakresie Brand Owner Certification. Audyt przeprowadzany jest u konwertera (tam gdzie fizycznie odbywa się produkcja), ale certyfikat należy do handlowca. Firma FMCG podpisuje Licence Agreement z handlowcem i na tej podstawie powołuje się na certyfikat przy wprowadzaniu produktów na rynek.

W tym scenariuszu łańcuch certyfikacyjny wygląda następująco:

1. Dostawca recyklatu (certyfikat Recycling Process).
2. Konwerter (audytowany zakład).
3. Handlowiec (posiadacz certyfikatu Brand Owner).
4. Firma FMCG (Licence Agreement).

Bilans masy i identyfikowalność recyklatu muszą być zapewnione na każdym etapie tego łańcucha.

Brand Owner w obu schematach RecyClass

Warto podkreślić, że opcja Brand Owner Certification jest dostępna zarówno w schemacie RecyClass Recycled Plastics Traceability, jak i w schemacie RecyClass Recycling Process. W obu przypadkach, gdy brand owner zleca proces innemu podmiotowi, to podmiot realizujący proces (odpowiednio: konwerter lub recykler) uzyskuje certyfikat w zakresie Brand Owner. Firma FMCG (brand owner) podpisuje z nim Licence Agreement i na tej podstawie powołuje się na certyfikat przy wprowadzaniu produktów na rynek pod swoją marką.

Podwójna rola: gdy konwerter produkuje dla siebie i na zlecenie

W praktyce polskiego rynku konwerterów tworzyw sztucznych sytuacja podwójnej roli jest regułą, nie wyjątkiem. Firma może w ramach jednej zmiany produkcyjnej:

• realizować zlecenie brand ownera A (produkcja kontraktowa pod marką A),
• wykonać zlecenie brand ownera B (inna receptura, inna marka),
• produkować partię opakowań pod własną marką lub bez marki (sprzedaż B2B).

Każde z tych zleceń może mieć inną proporcję recyklatu, inny łańcuch dostaw surowca wtórnego i – co kluczowe – innego wnioskodawcę certyfikacji. Model controlled blending, na którym opiera się RecyClass, to umożliwia. Stawia jednak jasne wymaganie: fizyczne wejścia i wyjścia recyklatu muszą być zidentyfikowane, monitorowane i udokumentowane w rozbiciu na zlecenia. Dlatego konwerter musi prowadzić bilans masy nie tylko na poziomie zakładu, ale na poziomie zlecenia. Powinien wiedzieć, ile certyfikowanego recyklatu zużył w partii dla brand ownera A, a ile w partii pod własną marką. Bez tego nie można przypisać procentowej zawartości recyklatu do konkretnego produktu.

Kto sporządza deklarację zgodności PPWR?

Podwójna rola konwertera ma również konsekwencje w świetle PPWR. Rozporządzenie (UE) 2025/40 od 12 sierpnia 2026 r. wymaga, aby każde opakowanie wprowadzane na rynek UE posiadało deklarację zgodności (DoC) zgodną z art. 39 rozporządzenia. PPWR definiuje producenta (art. 3) jako podmiot, który wytwarza opakowanie lub zleca jego wytworzenie pod własną nazwą lub znakiem towarowym. To producent w tym rozumieniu sporządza DoC.

Kluczowy wniosek

Rola producenta nie jest stała – zmienia się z każdą partią produkcyjną w zależności od tego, pod czyją marką opakowanie trafi na rynek. Konwerter, który tego nie rozróżnia, ryzykuje: błędne przypisanie certyfikatu (oświadczenie o recyklacie złożone przez niewłaściwy podmiot), brak deklaracji zgodności PPWR (bo ani konwerter, ani brand owner nie sporządził prawidłowo deklaracji zgodności), brak możliwości wykazania zawartości recyklatu przez brand ownera (bo bilans masy nie rozdziela zleceń).

Nakrętka jako komponent opakowania

Kto odpowiada za DoC i a kto poprawnie powinien wnioskować o certyfikację?

W łańcuchu wartości opakowań z tworzyw sztucznych często pomijany jest fakt, że opakowanie końcowe składa się z kilku komponentów – pojemnika, nakrętki (cap/closure), etykiety – które mogą pochodzić od różnych producentów i zawierać różne rodzaje recyklatu. Nakrętka jest tego najlepszym przykładem. Butelka może być z PET, a nakrętka z HDPE. Każdy z tych materiałów pochodzi z innego strumienia recyklingu, od innego dostawcy, z innym certyfikatem.

Deklaracja zgodności PPWR dla opakowania z nakrętką

PPWR (UE) 2025/40 traktuje opakowanie jako całość, w tym jego integralne komponenty, takie jak nakrętki i zamknięcia. Deklarację zgodności PPWR (DoC) sporządza producent opakowania końcowego – podmiot, który wytwarza opakowanie lub zleca jego wytworzenie i wprowadza je na rynek pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Producent nakrętki jako komponentu nie sporządza osobnej DoC. Ponosi jednak odpowiedzialność za dostarczenie producentowi opakowania końcowego informacji niezbędnych do jej sporządzenia. Będą to: dane o zawartości recyklatu, zgodności z ograniczeniami substancji (REACH, PFAS, metale ciężkie) oraz składzie materiałowym nakrętki.

W praktyce oznacza to, że brand owner lub konwerter wprowadzający opakowanie na rynek musi uzyskać od dostawcy nakrętek pełną dokumentację materiałową. Bez niej DoC opakowania końcowego będzie niekompletna.

Bilans masy z uwzględnieniem nakrętki

Certyfikacja (np. RecyClass Recycled Plastics Traceability) dotyczy produktu końcowego. Jeśli opakowanie składa się z komponentów wykonanych z różnych polimerów (np. butelka PET + nakrętka HDPE), bilans masy musi uwzględniać oba strumienie recyklatu osobno. Recyklat HDPE w nakrętce i recyklat PET w butelce to dwa oddzielne wejścia do bilansu identyfikowalności, każde wymagające własnej dokumentacji – w tym certyfikatu RecyClass Recycling Process (lub równoważnego) dostawcy recyklatu.

W sytuacji, gdy nakrętka pochodzi od zewnętrznego dostawcy, pojawiają się dwa scenariusze:

• Dostawca nakrętek posiada certyfikat– recyklat w nakrętce może zostać uwzględniony w bilansie masy opakowania końcowego. Procentowa zawartość recyklatu obliczana jest łącznie z masy obu komponentów (butelka + nakrętka), ale źródło i identyfikowalność recyklatu dokumentowane są osobno dla każdego strumienia materiałowego.
• Dostawca nakrętek nie posiada certyfikatu – zawartość recyklatu w nakrętce nie może być uwzględniona w certyfikacie opakowania końcowego, nawet jeśli dostawca deklaruje użycie recyklatu. Nakrętka jest wówczas traktowana jako komponent z materiału pierwotnego (virgin), co obniża łączny % recyklatu w produkcie końcowym.

Wniosek praktyczny

Dobór dostawców komponentów opakowaniowych (w tym nakrętek) powinien uwzględniać ich status certyfikacyjny RecyClass. Brak certyfikatu np. RecyClass Recycled Plastics Traceability u dostawcy nakrętek oznacza, że rzeczywisty % recyklatu w opakowania końcowym będzie niższy niż zakładano – co może mieć konsekwencje zarówno dla certyfikatu np. RecyClass, jak i dla spełnienia przyszłych minimalnych wymagań dotyczących zawartości recyklatu wynikających z PPWR.

Co zrobić? Zgodność z PPWR krok po kroku

1. Zmapuj rolę producenta na zlecenie produkcyjne – dla każdego produktu/partii określ, kto jest producentem w rozumieniu PPWR i kto jest wnioskodawcą ewentualnej certyfikacji.
2. Rozdziel bilans masy na zlecenia – prowadź zapisy wejść/wyjść recyklatu w sposób umożliwiający przypisanie zawartości recyklatu do konkretnej partii i zlecenia, nie tylko do zakładu.
3. W przypadku decyzji o certyfikacji w zakresie Brand Owner podpisz Licence Agreement z firmami FMCG – jeśli produkujesz na zlecenie brand ownera, to Ty jako konwerter uzyskujesz certyfikat w zakresie Brand Owner Certification, a firma FMCG podpisuje z Tobą Licence Agreement. Formalne powiązanie między stronami jest wymagane przez schemat RecyClass.
4. Zweryfikuj łańcuch dostaw recyklatu – dostawca recyklatu musi również posiadać certyfikat np. RecyClass Recycling Process. Bez tego recyklat nie zostanie wliczony do bilansu dla wyrobu.
5. Uściślij, kto sporządza deklarację zgodności PPWR według partii – dla produkcji własnej – konwerter. Dla produkcji kontraktowej – brand owner. To nie jest decyzja jednorazowa, lecz ciągły proces wynikający z natury produkcji.

Jak Silk Road Certification może pomóc?

Silk Road Certification jest akredytowaną jednostką certyfikującą RecyClass. Wspieramy zarówno konwerterów, jak i Brand Ownerów w całym procesie:

• Certyfikacja RecyClass
  • Sorting Process – już wkrótce!
  • Recycled Plastics Traceability – w tym model Brand Owner Certification z Licence Agreement.
  • Recycling Process – dla dostawców recyklatu (wymagany Supplier’s Certificate).
  • Recyclability – ocena recyklingowalności opakowania (klasy A/B/C), kluczowa dla opłat EPR w ramach PPWR
• Wsparcie w przygotowaniu deklaracji zgodności PPWR, w tym również:
  • weryfikacja poprawności ról w łańcuchu certyfikacji,
  • spełnienie wymagań powiązanych (REACH, PFAS, metale ciężkie).